Türkiye'de SÇD (SEA)

 ANASAYFA /PROJE HAKKINDA / Türkiye'de SÇD (SEA)

Hollanda Hükümeti ile karşılıklı işbirliğiyle oluşturulan MATRA Programı tarafından desteklenen Stratejik Çevresel Değerlendirme (SÇD) Direktifi'nin (2001/42/EC) Türkiye'de kabulü ve uygulanması 2003'te başlamış ve 2005'te tamamlanmıştır. Proje kapsamında, SÇD Taslak Yönetmeliği ve bir SÇD uygulama rehberi hazırlanmıştır ve Taslak Yönetmeliğin uygulanması turizm sektöründeki bir pilot proje ile test edilmiştir. Projenin uygulanması sürecinde Türkiye AB SÇD Direktifi konusunda bilgi ve deneyim kazanmıştır.

 

İlk MATRA deneyiminin çıktıları ve önerilerinden kaynaklanarak ikinci SÇD deneyimi, ÇŞB, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ve SÇD Planlaması Genel Müdürlüğü'nü güçlendirmeyi amaçlamış bir "SÇD uygulaması için Türkiye'nin Kurumsal Kapasitesini Güçlendirme (MATRA Programı, 2008-2009)" kısa dönem projesiydi. Bu projelerin uygulanma sürecinde Çevre ve Orman Bakanlığı AB SÇD Direktifi konusunda sadece iki sektörde, "turizm" ve "kentsel planlama ve arazi kullanımı" sektörlerinde bilgi ve deneyim kazanmıştır. Yetkili makamların her birine bir günlük temel eğitim verilmiştir ve ÇŞB personeli kısa dönemli MATRA projesi sayesinde SÇD hakkında daha fazla bilgi sahibi olmuştur. Ancak, hala diğer sektörlerin bir çalışma ihtiyacı bulunmasının yanısıra Türkiye'de SÇD uygulamasından sorumlu diğer yetkili makamlar ve STKlar, odalar ve halkın SÇD üzerine gerekli kapasite, uzmanlık ve pratik ihtiyaçları da bulunmaktadır. Bundan dolayı, verimli bir SÇD uygulaması için SÇD kapasite geliştirme üzerine yeni bir projenin uygulanmasına acilen ihtiyaç duyulmaktadır.

 

 

 

SÇD Yönetmeliği, Mart 2010'da Çevre ve Orman Bakanlığı'nın iç birimlerinin görüşlerine tekrar açılmıştır. Taslak yönetmelik hakkındaki Türk yetkili otoritelerin görüşleri çoğunlukla SÇD kapasitesinin, uzmanlığının ve SÇD pratiklerinin eksikliğine ve gerekli idari yapının kurulması ihtiyacına odaklanmıştır. Taslak SÇD Yönetmeliği'nin, gelecek yıllarda kapasite geliştirme çalışmalarının tamamlanmasının ardından  yürürlüğe girmesi planlanmaktadır. Verimli bir SÇD uygulaması sağlamak için sektör rehberleri hazırlamak ve daha önce çalışılmamış ve yoğun bir eğitim ve farkındalık programları düzenlenmemiş sektörler üzerine pilot projeler uygulamak oldukça önemlidir. Büyük yatırımlar (petrol boru hattı, otoyollar vs.) ÇED ya da SÇD'ye tabii olacaksa, AB örnekleri üzerine çalışılmalı ve organizasyonel yapılar yetkili makamlara önerilmelidir, ÇED süreci ile yakın bağlantılar kurulmalı ve net bir ayırım yapılmalıdır. Ayrıca, STKlar, odalar ve halk SÇD raporları hazırlayacakları için SÇD Yönetmeliği'nin gereklilikleri üzerine iyi bilgilendirilmiş verimli bir halkın katılımı süreci sağlamak açısından SÇD süreci hakkında eğitilmeli ve bilgilendirilmelidir.

 

Bilindiği gibi, üye bir ülke için sadece yasaları AB mevzuatı ile uyumlaştırmak yeterli değildir, aynı zamanda gerekli idari yapıların kurulması ve verimli uygulamanın sağlanması da gerekmektedir. SÇD'nin geniş bir çeşitliliği ve karışık bir konusu olduğundan, Türkiye, gerekli idari yapıları ve verimli bir SÇD Yönetmeliği uygulaması oluşturmak için AB bilgisi ve deneyimi edinmede yardım arayışındadır.

 

Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi ile Türkiye'nin planlama sisteminde SÇD metotlarının ve prosedürlerinin nihai ve etkili tanıtımı için gereken kurumsal kapasite yaratılacak ve gerekli farkındalık oluşturulacaktır..